پروتز متحرک یا دندان مصنوعی
ابتدا کمی شما را با موضوع پروتز متحرک آشنا می کنیم. پروتزها و یا دندان مصنوعی دندان هایی هستند که از مواد اکرولیک و فلزی ساخته می شوند و برای جایگزین کردن دندان های از دست رفته مورد استفاده قرار می گیرد. هر شخصی ممکن است به دلایل مختلفی دندان یا دندان هایی را در طول زندگی خود از دست دهد. این امر ممکن است برای افرادی که بهداشت دهانی بسیار قوی هم دارند اتفاق بیفتد و احتیاج به استفاده از پروتز یا دندان مصنوعی باشد.
البته دندانپزشکان سعی دارند تا حد ممکن دندان های طبیعی خود فرد را حفظ و ترمیم کنند
اما در بعضی موارد نیاز مبرم به استفاده از پروتز و دندان مصنوعی می باشد. زیرا دندان های از دست رفته ممکن است مشکلاتی را برای فرد به وجود بیاورند که این مشکلات شامل اختلالات گفتاری است که این اختلالات در ارتباط برقرار کردن و صحبت کردن و در ظاهر شخص و اعتماد به نفس شخص تاثیرات بسزایی دارد. حال صرف نظر از علت از دست دادن دندان ها دندان مصنوعی متحرک می تواند جایگزین مناسبی برای دندان های از دست رفته باشد و تاثیرات مثبتی بر مشکلات به وجود آمده داشته باشد.
پروتز متحرک
پروتزهای دندانی یا دندان های مصنوعی در اغلب مواردبا روش قالب گیری از دهان فردی که دندان و یا دندان هایش را به هر دلیلی از دست داده است به صورت سفارشی توس تکنسین های لابراتوآر ساخته می شوند. ظاهر و رنگ این پروتزها باید به گونه ای باشد که مشابه دندان های طبیعی خود فرد باشد. به طوری که وقتی این پروتزها در دهان قرار گرفت تفاوت چندانی بین آن ها و دندان های طبیعی شخص نباشد.
در این شرایط با توجه به تعداد دندان های از دست رفته ممکن است شخص احتیاج به دندان های مصنوعی کلی و جزیی داشته باشد. اینجاست که شخص بیمار بنا به توصیه دندانپزشک متخصص از این پروتزها استفاده میکند.
انواع پروتز دندان متحرک یا دندان مصنوعی
پارسیل یا دندان مصنوعی تکی
این پروتز شامل چندین دندان جایگزین متصل به یک پایه پلاستیکی به رنگ لثه است که توسط یک اسکلت فلزی به دندان طبیعی شما متصل می شود که این اتصالات دقیق تقریبا دیده نمی شوند و معمولا از گیره های فلزی زیباتر هستند.
دراینجا این سوال مطرح میشود چه مدت طول میکشد تا به استفاده از پروتز پارسیل عادت کنیم؟
در چند هفته اول ممکن است پروتز حجیم باشد وکمی آزار دهنده باشد. اما با رعایت کردن دستورات دندانپزشک متخصص پروتز و کمی تمرین در گذاشتن و برداشتن پروتز میتوانیم کمی مشکلات را کمتر کنیم و همچنین این موضوع را در نظر داشته باشیم که با گاز گرفتن و فشار پروتز را در جای خود قرار ندهیم زیرا این کار باعث خم شدن و صدمه به پروتز می شود.در مورد مدت استفاده از پروتز طبق دستورات دندان پزشک باید عمل کنیم. ممکن است دندان پزشک از شما خواسته باشد تمام مدت از آن استفاده شود که هر چند شاید این امر کمی ناراحت کننده باشد اما برای تنظیم پروتز شما که بتوانید راحت تر از ان استفاده کنید این کار نیاز است.
افرادی که از پروتز پارسیل استفاده میکنند ابتدا باید با غذاهای نرم و قطعات کوچک استفاده کنند و غذا را در هر دو طرف دهان بخورند که فشار وارده به پروتز به صورت یکنواخت باشد. پروتز پارسیل کمی در صحبت کردن فرد تاثیر می گذارد و ممکن است در تلفظ بعضی کلمات مشکل داشته باشد که این امر با تمرین برطرف خواهد شد. برای تمیز کردن پروتزهای متحرک نیز دستورالعمل هایی وجود دارد که در ادامه به آن ها نیز می پردازیم.
پروتز کامل دندان متحرک یا دست دندان یا اوردنچر
پروتز کامل دندانی متحرک به دو نوع فوری و معمولی تقسیم می شوند.
پروتز فوری
به پروتزهایی گفته میشود که دندان پزشک معالج با استفاده از قالبی که قبلا از دو فک فرد تهیه کرده است پروتزهایی فوری آماده می کند که پس از کشیدن دندان ها بیمار بدون دندان نباشد.
پروتز کامل معمولی
به پروتزی گفته می شود که پس از بهبودی بافت ها که حدودا ۸-۶ هفته به طول می انجامد ساخته می شود.
اوردنچر
یک پروتز متحرک است که روی دندان های طبیعی باقی مانده که تراش داده شده قرار می گیرد. استفاده پروتز جدید ممکن است چند هفته اول آزار دهنده باشد و شما فکر کنید که پروتز شما لق است و دهان شما را زخم کند و دهان شما دچار التهاب شود. اما با گذشت زمان این مشکلات کمتر می شود و پروتز اوردنچر هم مانند پروتز پارسیل دستورالعمل های خاص خود را دارد. استفاده از این نوع پروتز هم طبق دستور دندانپزشک است و صحبت کردن با این پروتز هم شاید نیاز به تمرین باشد.
زمان استفاده از پروتز به صورتی تعریف شده است که معمولا شب ها آن را از دهان خارج می کنند و معمولا باید ۸-۶ ساعت در ۲۴ ساعت شبانه روز پروتز را دهان خارج کنیم. پروتزها هم مثل دندان های طبیعی نیاز به بهداشت قوی و مراقبت دقیق دارند. برای تمیز کردن پروتزها می توانیم از مایع ظرفشویی ملایم استفاده کنیم و همچنین محلول یک قاشق چای خوری ماده تمیز کننده مثل وایتکس در یک لیوان آب ۸-۶ ساعت قرار داده و سپس با آب سرد بشویید. و هر زمانی که از پروتز استفاده نمی شود باید پروتزها را مرطوب نگهداریم.
اشخاصی که از دنچر استفاده می کنند ممکن است در ابتدا تهوع داشته باشند که این قضیه علت های مختلفی دارد. در اینجا به چند علت و عامل این مشکل اشاره می کنیم.
علل تهوع همراه با دنچر جدید
بلند بودن لبه های پروتز مخصوصا در قسمت خلفی و عقبی پروتز فک بالا و در ناحیه خلفی و مجاور زبان در ناحیه پایین.
مورد بعدی می تواند تماس پیش رس و ممانعت از تطابق خوب پروتز با نسج دهان. مورد دیگری که با عث این قضیه میشود ممکن است ارتفاع عمودی پروتز زیاد باشد.
علل تهوع در دنچرهای قدیمی
بیماری معده ای و بیماری روده ای ممکن است در فرد دارای دنچر ایجاد تهوع کند. مورد دیگر که می توان به آن اشاره کرد التهاب راه های تنفسی فوقانی می باشد. مصرف الکل و سیگار یکی دیگر از مواردی است که باعث تهوع در فرد می شود. لقی دندان مصنوعی هم یکی از مشکلاتی است که بیمار با آن روبرو می شود که برای این مشکل هم راه حل هایی وجود دارد. برای درمان لقی دندان و تحلیل رفتن استخوان فک راه هایی وجود دارد که شما را با این راه ها آشنا می کنیم که بعضی از آن ها را به دلیل مشکلاتی که به وجود می آورند به شما توصیه نمی کنیم.
تا قبل از معرفی درمان ایمپلنت دندانی استفاده از آستر نرم و یا چسب دست دندان در زیر دندان مصنوعی تنها راه برطرف کردن درد و ناراحتی ناشی از لقی دندان های مصنوعی بود. چسب دندان روشی موقتی است و فقط زمان محدود و اندکی باعث از بین رفتن این لقی میشود و با گذشت زمان و با تحلیل بیشتر استخوان های فک به مرور زمان اثر خود را از دست می دهد. و چون این چسب ها حاوی موادی هستند که ممکن است در قسمت مخاط بدون دندان واکنش های حساسیتی به وجود بیاورد به بیماران استفاده از این روش توصیه نمی شود.
آستر نرم به دندان ژله ای هم معروف است و طوری ساخته می شود که به طور موقت باعث گیر کردن محکم دندان مصنوعی در لثه می شود ولی مواد موجود در آستر نرم به تدریج اثر خود را از دست می دهند و در بعضی از بیمارانی که استخوان فکشان نازک و تیز باشد باعث کاهش فشار وارده از طرف دست دندان می شود و تاثیر زیادی روی گیر دندان مصنوعی به خصوص طولانی مدت ندارد.
مراقبت های پس از درمان پروتز متحرک
به توصیه دندان پزشکان متخصص پروتز در روز اول پس استفاده از دندان مصنوعی متحرک پروتز را نباید از دهان خارج کنیم. زیرا با این کار به وجود پروتز در دهان عادت میکنیم و اگر مشکلاتی وجود دارد آن ها مشخص شود.حداقل طی شبانه روز ۲ بار با مسواک تمیز شود. با مسواک های مخصوص دندان مصنوعی همه جای آن را تمیز کنیم و با یک مسواک نرم لثه های آن را تمیز کنیم. در ضمن برای تمیز کردن دندان مصنوعی از ابزار مختلف جز مسواک جدا خودداری کنیم. هنگامی که دندان مصنوعی را تمیز کردیم با توصیه دندان پزشک متخصص از دهان شویه های مختلفی مانند کلرهگزدین یا سدیم فلوراید یا محلول آب و نمکبای ضد عفونی کردن دهان استفاده کنیم. هفته ای یکبار دندان مصنوعی را داخل یک محلول ضد عفونی کننده قرار دهیم.
زمانی که از پروتز استفاده نمی کنیم آن را در محلول آب نمک قرار دهیم که مرطوب بماند. هنگام حمام کردن میتوانیم پروتز را داخل یک محلول تمیز کننده قرار دهیم. محلول تمیز کننده را می توانیم با اضافه کردن یک قاشق چای خوری سرکه یا قرص مخصوص شستشوی پروتز به یک لیوان آب ولرم تهیه کنیم و سپس بعد از خارج کردن از داخل محلول آن را با آب با دقت شستشو دهیم و داخل دهان قرار دهیم.
توصیه دیگری داریم برای افرادی که از پروتز متحرک استفاده میکنند:
به دلیل مشکلاتی که پس از استفاده طولانی از پروتز متحرک به وجود می آید بهتر است که در جهت ترمیم یا تعویض آن پس از مدتی به دندان پزشک مراجعه شود. این مشکلات شامل سایش دندان ها تحلیل استخوان ها و لثه ها و گاهی لق شدن و پوسیدگی دندان های پایه میباشد. در استفاده از پروتز متحرک به ویژه پروتز متحرک پارسیل بهداشت دهان و دندان الزامی است. در کل به اشخاصی که از پروتز در دهان خود استفاده می کنند توصیه می شود که مرتبا به دندان پزشک مراجعه کنند و به تذکرات آن ها توجه ویژه ای داشته باشند.
دندان مصنوعی ژله ای
دندان های مصنوعی ژله ای دندان هایی هستند که اکریل آن ها (قسمتی که شبیه لثه است) قابل انعطاف است اما به دلیل مضراتی که دارد ما این نوع پروتز را به شما توصیه نمی کنیم. زیرا این نوع پروتزها به دلیل انعطاف پذیری بالا نیروها را متمرکز میکنند روی استخوان و باعث تحلیل رفتن استخوان می شود. همچنین در مواردی مثل لق بودن پروتز از آستر نرم که به دندان ژله ای هم معروف است استفاده می کنیم. آستر نرم طوری ساخته می شود که به طور موقت باعث گیر کردن محکم دندان مصنوعی در لثه می شود ولی مواد موجود در آستر نرم به تدریج اثر خود را از دست می دهد و در بعضی از بیماران که استخوان فک آن ها نازک و تیز است باعث کاهش فشار وارده از طرف دست ندان می شود و تاثیر زیادی روی گیر دندان مصنوعی به خصوص طولانی مدت ندارد.
به همین دلیل ما به بیماران استفاده از دندان مصنوعی ژله ای را توصیه نمیکنیم.
بهترین نوع دندان مصنوعی متحرک
طبق تحقیقاتی که از متخصصان پروتز به عمل آمده استفاده از پروتزهای متحرکی که آکریل آن ها سخت است بهتر از پروتزهایی است که آکریل آن ها ژله ای است. و همچنین کامپوزیت ۳ یا ۴ بار پخت یکی از بهترین نوع پروتز متحرک است. هم از نظر ظاهر و هم از نظر دوام زیرا هم رنگ پذیری کمتری دارد و هم در برابر سایش مقاوم تر است.
